Kanseri yo mu gifu ni yo ifite umubare munini w’ibibyimba byo mu gifu ku isi. Ariko, ni indwara ishobora kwirindwa kandi ivurwa. Mu kugira ubuzima bwiza, kwisuzumisha buri gihe, no gushaka uburyo bwo kuyisuzuma no kuyivura hakiri kare, dushobora kurwanya iyi ndwara neza. Reka noneho tuguhe ibisobanuro ku bibazo icyenda by'ingenzi kugira ngo bigufashe gusobanukirwa neza kanseri yo mu gifu.
1. Ese kanseri y'igifu iratandukanye bitewe n'ubwoko, akarere, n'imyaka?
Dukurikije imibare iheruka kugaragara ku isi yose mu 2020, Ubushinwa bwatangaje ko bwanduye kanseri nshya igera kuri miliyoni 4.57, aho kanseri yo mu gifu ari yo yateyeAbantu bagera ku 480.000 banduye, cyangwa 10.8%, babarirwa mu batatu ba mbere.Kanseri yo mu nda igaragaza itandukaniro rigaragara mu moko n'uturere. Akarere ka Aziya y'Iburasirazuba ni agace gafite ibyago byinshi byo kurwara kanseri yo mu nda, aho Ubushinwa, Ubuyapani na Koreya y'Epfo bifite hafi 70% by'abarwayi bose ku isi. Ibi biterwa n'ibintu nko kuba umuntu akunda kurwara kanseri y'igifu, kurya ibiryo bikaranze n'ibiryo bitose, ndetse n'umubare munini w'abanywa itabi muri ako gace. Mu Bushinwa, kanseri yo mu gifu ikunze kugaragara mu turere tw'inkombe dufite indyo yuzuye umunyu, ndetse no mu nkengero zo hagati n'izo hasi z'uruzi rwa Yangtze n'uturere dukennye cyane.
Ukurikije imyaka, impuzandengo y’itangira rya kanseri y’igifu iri hagati y’imyaka 55 na 60. Mu myaka icumi ishize, igipimo cy’ubwiyongere bw’indwara ya kanseri y’igifu mu Bushinwa cyakomeje kugabanuka, aho cyariyongereyeho gato. Ariko, igipimo cy’ubwiyongere bw’iyi kanseri mu rubyiruko cyakomeje kwiyongera ku muvuduko wihuta, kirenze impuzandengo y’igihugu. Byongeye kandi, aba bantu bakunze gufatwa nka kanseri y’igifu ikwirakwira, ibi bikaba ari imbogamizi mu kuvura.
2. Ese kanseri yo mu gifu ifite ibisebe mbere y’uko irwara kanseri? Ni ibihe bimenyetso by'ingenzi?
Polyps zo mu gifu, gastritis idakira, hamwe n'igifu gisigaye ni ibintu bishobora gutera kanseri y'igifu.Iterambere rya kanseri y'igifu rikorwa mu byiciro byinshi, mu byiciro byinshi, no mu byiciro byinshi.Mu ntangiriro za kanseri y'igifu,abarwayi akenshi ntibagaragaza ibimenyetso bigaragara, cyangwa bashobora kugira ububabare buke mu nda yo hejuru,ububabare budasanzwe bwo mu nda yo hejuru, kubura ubushake bwo kurya, kubyimba, kubyimba, ndetse rimwe na rimwe, kwituma mu buryo bw'umukara cyangwa kuruka amaraso. Iyo ibimenyetso birushijeho kugaragara,bigaragaza icyiciro cyo hagati kugeza ku cyiciro cyo hejuru cya kanseri y'igifu, abarwayi bashobora kugabanya ibiro mu buryo butari bwo, kubura amaraso,hypoalbuminemia (urugero ruto rwa poroteyine mu maraso), kubyimba,ububabare bwo mu nda budashira, kuruka amaraso, nointebe z'umukara, n'ibindi.
3. Ni gute abantu bafite ibyago byinshi byo kurwara kanseri y'igifu bashobora kumenyekana hakiri kare?
Amateka y’ibibyimba mu muryango: Iyo hari abantu bafite ibibyimba byo mu gifu cyangwa ibindi bibyimba mu bisekuru bibiri cyangwa bitatu by’abavandimwe, amahirwe yo kurwara kanseri y’igifu aba menshi. Uburyo bwiza ni ugusuzuma ikibyimba ku buryo bw’umwuga nibura imyaka 10-15 mbere y’imyaka mike y’umuntu urwaye kanseri ugereranije n’imyaka ye. Ku ndwara ya kanseri y’igifu, hagomba gukorwa isuzuma rya gastroscopy buri myaka itatu, nk’uko muganga abigena. Urugero, niba umuntu urwaye kanseri ari muto cyane mu muryango afite imyaka 55, isuzuma rya mbere rya gastroscopy rigomba gukorwa afite imyaka 40.
Abantu bafite amateka maremare yo kunywa itabi, kunywa inzoga, gukunda ibiryo bishyushye, birimo ibinyampeke n'ibikaranga, ndetse no kunywa ibiryo birimo umunyu mwinshi bagomba guhita bahindura iyo ngeso mbi, kuko ishobora kwangiza igifu cyane.
Abarwayi bafite ibisebe byo mu gifu, indwara ya gastritis idakira, n'izindi ndwara zo mu gifu bagomba gushaka ubuvuzi kugira ngo hirindwe ko indwara ikomeza no kwisuzumisha buri gihe mu bitaro.
4. Ese indwara ya gastritis idakira n'ibisebe byo mu gifu bishobora gutera kanseri yo mu gifu?
Indwara zimwe na zimwe zo mu gifu ni ibintu bishobora gutera kanseri y'igifu kandi bigomba gufatwa nk'ibintu bikomeye. Ariko, kugira indwara zo mu gifu ntibivuze ko umuntu azarwara kanseri y'igifu. Ibisebe byo mu gifu bigaragara ko bifitanye isano n'ibyago byo kurwara kanseri. Indwara ya gastritis ihoraho kandi ikomeye, cyane cyane iyo igaragaza ibimenyetso byo kugabanuka kw'inyama, metaplasia y'amara, cyangwa hyperplasia idasanzwe, isaba gukurikiranirwa hafi. Ni ngombwa guhita ureka ingeso mbi nkaguhagarara kunywa itabi, kugabanya inzoga, no kwirinda ibiryo bikaranze kandi birimo umunyu mwinshiByongeye kandi, ni byiza ko buri mwaka hakorwa isuzuma rya buri gihe n'inzobere mu by'igifu kugira ngo basuzume ikibazo runaka kandi basuzume inama nka gastroscopy cyangwa imiti.
5. Ese hari isano iri hagati ya Helicobacter pylori na kanseri y'igifu?
Helicobacter pylori ni bagiteri ikunze kuboneka mu gifu, kandi ifitanye isano n'ubwoko runaka bwa kanseri yo mu gifu. Iyo umuntu apimwe Helicobacter pylori kandi akaba afite indwara zidakira zo mu gifu nka gastritis idakira cyangwa ibisebe byo mu gifu, ibyago bye byo kurwara kanseri yo mu gifu biriyongera. Gushaka ubuvuzi ku gihe ni ingenzi muri bene ibyo bihe. Uretse kuba umuntu wagize ikibazo ahabwa ubuvuzi, abagize umuryango bagomba no gupimwa no gusuzuma uburyo bwo kuvurwa mu buryo buhuye nibiba ngombwa.
6. Ese hari ubundi buryo bwo kuvura indwara butababaza cyane kuruta gupima indwara?
Mu by’ukuri, gukorerwa gastroscopy nta ngamba zo kugabanya ububabare bishobora kubabaza.Ariko, mu gihe cyo kumenya kanseri y'igifu mu ntangiriro z'ikigero, uburyo bwo gupima indwara ya gastroscopy ni bwo buryo bwiza cyane muri iki gihe.Ubundi buryo bwo gusuzuma bushobora kutamenya kanseri yo mu gifu hakiri kare, ibyo bikaba byagira ingaruka zikomeye ku mahirwe yo kuvurwa neza.
Akamaro ka gastroscopy ni uko gatuma abaganga babona igifu neza bakoresheje umuyoboro muto kandi woroshye unyura mu mwobo w'amaraso bagakoresha agakoresho gato gasa na kamera. Ibi bituma babona neza igifu kandi ntibacikwe n'impinduka zigaragara. Ibimenyetso bya mbere bya kanseri y'igifu bishobora kuba bitagaragara cyane, bisa n'agace gato ku kuboko kwacu dushobora kwirengagiza, ariko hashobora kubaho impinduka nto mu ibara ry'igifu. Nubwo CT scan na contrast agents bishobora kugaragaza indwara zimwe na zimwe zikomeye zo mu gifu, bishobora kutagaragaza izo mpinduka zigaragara. Kubwibyo, ku basabwa gukora gastroscopy, ni ngombwa kudatindiganya.
7. Ni iki gipimo cy’ingenzi cyo gusuzuma kanseri y’igifu?
Gastroscopy na biopsy y’indwara ni byo bipimo ngenderwaho byo gusuzuma kanseri y’igifu. Ibi bitanga isuzuma ry’imiterere, hagakurikiraho isuzuma ry’indwara. Kubaga, kuvurwa hakoreshejwe imirasire, imiti ivura indwara, n’ubuvuzi bufasha ni bwo buryo bw’ingenzi bwo kuvura kanseri y’igifu. Kubaga ni bwo buryo bw’ibanze bwo kuvura kanseri y’igifu mu cyiciro cya mbere, kandi ubuvuzi busesuye bw’inzego zitandukanye ubu bufatwa nk’uburyo bugezweho bwo kuvura kanseri y’igifu. Hashingiwe ku miterere y’umubiri w’umurwayi, uko indwara igenda ikura, n’ibindi bintu, itsinda ry’inzobere mu nzego zitandukanye rifatanyije gutegura gahunda yihariye yo kuvura umurwayi, ikaba ari ngombwa cyane cyane ku barwayi bafite indwara zikomeye. Iyo isuzuma ry’indwara n’isuzuma ry’umurwayi risobanutse neza, ubuvuzi bushobora gukorwa hakurikijwe amabwiriza ajyanye na kanseri y’igifu.
8. Ni gute umuntu yakwitabaza kanseri yo mu gifu mu buryo bwa siyansi?
Kuvurwa mu buryo butari bwo bishobora gutuma uturemangingo tw’ikibyimba twiyongera kandi bikongera ingorane zo kuvurwa nyuma yaho. Gusuzuma no kuvura mbere ni ingenzi ku barwayi ba kanseri yo mu gifu, bityo ni ngombwa gushaka ubuvuzi mu ishami ryihariye ry’ubuvuzi bwa kanseri. Nyuma yo gusuzumwa neza, muganga azasuzuma uko umurwayi amerewe kandi atange inama zo kuvura, hanyuma zikaganirwaho n’umurwayi n’abagize imiryango ye mbere yo gufata icyemezo. Abarwayi benshi bumva bahangayikishijwe kandi bifuza ko basuzumwa vuba uyu munsi ndetse no kubagwa ejo. Ntibashobora gutegereza ku murongo ngo bapimwe cyangwa ngo baryame mu bitaro. Ariko, kugira ngo bahabwe ubuvuzi bwihuse, kujya mu bitaro bitari iby’inzobere kandi bitari iby’inzobere kugira ngo bavurwe mu buryo butari bwo bishobora guteza akaga ku buryo iyi ndwara ishobora kugabanuka.
Iyo kanseri yo mu gifu igaragaye, muri rusange iba imaze igihe runaka. Keretse niba hari ingorane zikomeye nko gutobora, kuva amaraso, cyangwa kuziba, nta mpamvu yo guhangayika ko gutinda kubagwa vuba bizatuma ikibyimba cyiyongera. Mu by’ukuri, guha abaganga umwanya uhagije wo gusobanukirwa neza uko umurwayi amerewe, gusuzuma ubushobozi bwe bwo kwihanganira indwara, no gusesengura imiterere y’ikibyimba ni ingenzi kugira ngo habeho ibisubizo byiza byo kuvura.
9. Ni gute twagombye kubona amagambo avuga ko “kimwe cya gatatu cy’abarwayi batinya gupfa”?
Iyi mvugo irakabije cyane. Mu by'ukuri, kanseri ntabwo iteye ubwoba nkuko dushobora kubitekereza. Abantu benshi babana na kanseri kandi bakabaho ubuzima bushimishije. Nyuma yo gusuzuma kanseri, ni ngombwa guhindura imitekerereze no kuganira neza n'abarwayi bafite icyizere. Ku bantu bari mu cyiciro cyo gukira nyuma yo kuvurwa kanseri yo mu gifu, abagize umuryango n'abo bakorana ntibagomba kubafata nk'ibiremwa byoroshye, bikababuza gukora ikintu icyo ari cyo cyose. Ubu buryo bushobora gutuma abarwayi bumva ko agaciro kabo katazwi.
Igipimo cy'ubuvuzi bwa kanseri y'igifu
Igipimo cy’ubuvuzi bwa kanseri y’igifu mu Bushinwa kiri hafi 30%, ibyo bikaba bitari hasi cyane ugereranyije n’ubundi bwoko bwa kanseri. Ku ndwara ya kanseri y’igifu ikiri mu cyiciro cya mbere, igipimo cy’ubuvuzi muri rusange kiri hagati ya 80% na 90%. Ku cyiciro cya kabiri, muri rusange kiri hagati ya 70% na 80%. Ariko, ku cyiciro cya gatatu, gifatwa nk’icyateye imbere, igipimo cy’ubuvuzi kiragabanuka kikagera kuri 30%, naho ku cyiciro cya kane, kiri munsi ya 10%.
Ku bijyanye n'aho iherereye, kanseri yo mu gifu cya kure ifite igipimo cyo gukira kinini ugereranije na kanseri yo mu gifu cya hafi. Kanseri yo mu gifu cya kure yerekeza kuri kanseri iri hafi ya pylorus, mu gihe kanseri yo mu gifu ya hafi yerekeza kuri kanseri iri hafi y'umutima cyangwa umubiri w'igifu. Kanseri ya Signet ring cell iragoye kuyimenya kandi ikunda kwaguka, bigatuma igipimo cyo gukira kiba gito.
Kubwibyo, ni ngombwa kwitondera impinduka iyo ari yo yose mu mubiri w'umuntu, kwisuzumisha buri gihe kwa muganga, no gushaka ubufasha bwihuse bwa muganga mu gihe ukomeje kugira ikibazo cy'igifu. Iyo bibaye ngombwa, hagomba gukorwa isuzuma ry'igifu. Abarwayi bagiye bavurwa mu buryo bwa endoscopic mu bihe byashize bagomba kandi kujya babonana n'inzobere mu gifu kandi bakubahiriza inama za muganga kugira ngo bapimwe indwara z'igifu buri gihe.
Igihe cyo kohereza: Kanama-10-2023