"Kanseri" ni "dayimoni" ikomeye cyane mu buvuzi bwa none. Abantu barimo kwita cyane ku gupima no kwirinda kanseri. "Ibirango bya kanseri," nk'igikoresho cyoroshye cyo gusuzuma, byahindutse ikintu cy'ingenzi cyane. Ariko, kwishingikiriza gusa ku bimenyetso bya kanseri biri hejuru bishobora gutuma umuntu yumva nabi indwara nyirizina.
Ibipimo by'ikibyimba ni iki?
Mu magambo make, ibimenyetso bya kanseri bivuga poroteyine zitandukanye, karubohidrati, enzymes, n'imisemburo ikorerwa mu mubiri w'umuntu. Ibipimo bya kanseri bishobora gukoreshwa nk'ibikoresho byo gusuzuma kanseri hakiri kare. Ariko, agaciro k'ikizamini kimwe cy'ibimenyetso bya kanseri kiri hejuru gato ni gato. Mu buvuzi, indwara zitandukanye nko kwandura, kubyimba, no gutwita bishobora gutuma ibimenyetso bya kanseri byiyongera. Byongeye kandi, ingeso mbi z'ubuzima nko kunywa itabi, kunywa inzoga, no kurara mu gitondo nabyo bishobora gutera ibimenyetso bya kanseri kwiyongera. Kubwibyo, abaganga bakunze kwita cyane ku miterere y'impinduka z'ibimenyetso bya kanseri mu gihe runaka aho kwibanda ku mpinduka nto mu gisubizo kimwe cy'ikizamini. Ariko, niba ikimenyetso runaka cya kanseri, nka CEA cyangwa AFP (ibimenyetso byihariye bya kanseri y'ibihaha n'umwijima), cyazamutse cyane, kikagera ku bihumbi byinshi cyangwa ibihumbi icumi, bisaba kwitabwaho no gukorwaho iperereza rirambuye.
Akamaro k'ibimenyetso by'ikibyimba mu gusuzuma kanseri hakiri kare
Ibimenyetso by'ibibyimba si ikimenyetso cy'ukuri cyo gusuzuma kanseri, ariko biracyafite akamaro kanini mu gusuzuma kanseri mu bihe runaka. Ibimenyetso bimwe na bimwe by'ibibyimba birakomeye cyane, nka AFP (alpha-fetoprotein) kuri kanseri y'umwijima. Mu buvuzi, kwiyongera kudasanzwe kwa AFP, hamwe n'ibizamini byo gupima no kumenya amateka y'indwara y'umwijima, bishobora gukoreshwa nk'ikimenyetso cyo gusuzuma kanseri y'umwijima. Mu buryo nk'ubwo, ibindi bimenyetso by'ibibyimba byazamutse bishobora kugaragaza ko hari ibibyimba ku muntu upimwe.
Ariko, ibi ntibivuze ko gusuzuma kanseri byose bigomba kuba birimo gupima ibimenyetso bya kanseri.Gusuzuma ibimenyetso by'ikibyimba ahanini ku bantu bafite ibyago byinshi byo kurwara:
- Abantu bafite imyaka 40 kuzamura bafite amateka yo kunywa itabi cyane (igihe cyo kunywa itabi gikubye inshuro 400 ugereranije n'itabi banywa ku munsi).
- Abantu bafite imyaka 40 kuzamura barwaye inzoga nyinshi cyangwa indwara z'umwijima (nk'umwijima wa hepatite A, B, C, cyangwa cirrhose).
- Abantu bafite imyaka 40 kuzamura bafite ubwandu bwa Helicobacter pylori mu gifu cyangwa indwara ya gastritis idakira.
- Abantu bafite imyaka 40 kuzamura bafite amateka yo kurwara kanseri mu muryango wabo (abantu barenga umwe mu muryango wabo basanzwe barwaye kanseri imwe).
Uruhare rw'ibimenyetso by'ibibyimba mu kuvura kanseri y'inyongera
Gukoresha neza impinduka mu bimenyetso bya kanseri ni ingenzi cyane ku baganga guhindura ku gihe ingamba zabo zo kurwanya kanseri no gucunga uburyo bwose bwo kuvura. Mu by’ukuri, ibisubizo by’ibipimo bya kanseri biratandukanye kuri buri murwayi. Abarwayi bamwe bashobora kuba bafite ibimenyetso bya kanseri bisanzwe, mu gihe abandi bashobora kuba bafite urugero rugera ku bihumbi icumi cyangwa amagana. Ibi bivuze ko tudafite ibipimo ngenderwaho bipima impinduka zabo. Kubwibyo, gusobanukirwa itandukaniro ryihariye ry’ibimenyetso bya kanseri ku murwayi wese ni byo shingiro ryo gusuzuma uko indwara igenda ikura binyuze mu bimenyetso bya kanseri.
Uburyo bw’isuzuma bwizewe bugomba kugira ibintu bibiri biyiranga:"Uburyo bwihariye"na"Ubuhanga bwo kumva":
Ubwihariye:Ibi bivuze niba impinduka mu bimenyetso bya kanseri zijyanye n'uko umurwayi ameze.
Urugero, iyo dusanze AFP (alpha-fetoprotein, ikimenyetso cyihariye cya kanseri y'umwijima) y'umurwayi urwaye kanseri y'umwijima iri hejuru y'urugero rusanzwe, ikimenyetso cye cya kanseri kigaragaza "umwihariko." Ku rundi ruhande, iyo AFP y'umurwayi wa kanseri y'ibihaha irenze urugero rusanzwe, cyangwa niba umuntu muzima afite AFP iri hejuru, ubwiyongere bwe bwa AFP ntibugaragaza umwihariko.
Uburyo bwo kwiyumvisha ibintu:Ibi bigaragaza niba ibimenyetso bya kanseri by'umurwayi bihinduka uko ikibyimba kigenda gikura.
Urugero, mu gihe cyo kugenzura indwara, iyo tubonye ko CEA (antigen ya kansiyoni, ikimenyetso cyihariye cya kanseri y'ibihaha itari nto) y'umurwayi wa kanseri y'ibihaha yiyongera cyangwa ikagabanuka hamwe n'impinduka mu bunini bw'ikibyimba, kandi igakurikiza uburyo bwo kuvura, dushobora mbere na mbere kumenya uburyo ikimenyetso cyacyo cy'ikibyimba giteye.
Iyo ibimenyetso by’ikibyimba byizewe (hamwe n’uburyo kigaragara n’uburyo kigaragara), abarwayi n’abaganga bashobora gusuzuma byimbitse imiterere y’umurwayi hashingiwe ku mpinduka zihariye mu bimenyetso by’ikibyimba. Ubu buryo bufite akamaro kanini ku baganga kugira ngo bakore gahunda zinoze zo kuvura no kuvugurura uburyo bwo kuvura bwihariye.
Abarwayi bashobora kandi gukoresha impinduka zigaragara mu bimenyetso byabo bya kanseri kugira ngo bapime ubushobozi bwo kurwanya imiti imwe n'imwe no kwirinda indwara ziterwa no kudakira imiti. Ariko,Ni ngombwa kumenya ko gukoresha ibimenyetso bya kanseri mu gusuzuma uko umurwayi ahagaze ari uburyo bw'inyongera gusa ku baganga mu kurwanya kanseri kandi ntibikwiye gufatwa nk'uburyo busimbura uburyo bwo gukurikirana ubuvuzi—ibizamini by'isuzuma ry'amashusho (harimo na CT scans, MRI, PET-CT, nibindi).
Ibipimo bisanzwe by'ikibyimba: Ni ibihe?
AFP (Alpha-fetoprotein):
Poroteyine ya Alpha-feto ni glycoprotein isanzwe ikorwa n'uturemangingo tw'inyuma tw'umwana uri mu nda. Iyo ingano iri hejuru ishobora kugaragaza indwara za kanseri nka kanseri y'umwijima.
CEA (Antigen ya Carcinoembryonic):
Ingano nini ya antijeni yo mu maraso ishobora kugaragaza indwara zitandukanye za kanseri, harimo kanseri y'inkondo y'umura, kanseri ya pancreas, kanseri y'igifu, na kanseri y'ibere.
CA 199 (Antijeni ya karubohidrati 199):
Ingano iri hejuru ya antijeni ya karubohidrati 199 ikunze kugaragara muri kanseri ya pancreas n'izindi ndwara nka kanseri y'agasabo k'inkari, kanseri y'umwijima, na kanseri y'amara.
CA 125 (Antijeni ya kanseri 125):
Antigen ya kanseri 125 ikoreshwa cyane cyane nk'igikoresho cy'inyongera mu gusuzuma kanseri y'intanga ngore kandi irashobora no kuboneka muri kanseri y'ibere, kanseri ya pancreas, na kanseri y'igifu.
TA 153 (Antijeni y'ikibyimba 153):
Ingano iri hejuru ya antigen ya kanseri 153 ikunze kugaragara muri kanseri y'ibere kandi ishobora no kuboneka muri kanseri y'intanga ngore, kanseri ya pancreas, na kanseri y'umwijima.
CA 50 (Antijeni ya kanseri 50):
Antigen ya kanseri 50 ni ikimenyetso cy’ikibyimba kidasobanutse gikoreshwa cyane cyane nk'igikoresho cy'inyongera mu gusuzuma kanseri ya pancreas, kanseri y'inkondo y'umura, kanseri yo mu gifu, n'izindi ndwara.
CA 242 (Antigen ya karubohidrati 242):
Ibisubizo byiza kuri antigen ya karubohidrati 242 muri rusange bifitanye isano n'ibibyimba byo mu nzira y'igogora.
β2-Microglobulin:
β2-microglobulin ikoreshwa cyane cyane mu kugenzura imikorere y'imiyoboro y'impyiko kandi ishobora kwiyongera mu barwayi bafite ikibazo cy'impyiko, ububyimbirwe, cyangwa ibibyimba.
Ferritin yo mu maraso:
Kugabanuka k'urugero rwa ferritin mu maraso bishobora kugaragara mu ndwara nka anemia, mu gihe kwiyongera k'urugero bishobora kugaragara mu ndwara nka leukemia, indwara z'umwijima, n'ibibyimba bibi.
NSE (Neuron-Specific Enolase):
Enolase yihariye y'imitsi ni poroteyine iboneka cyane cyane mu tunyangingo tw'imitsi n'utunyangingo tw'imitsi. Ni ikimenyetso cy'indwara yo kurwara kanseri y'ibihaha y'utunyangingo duto.
hCG (Gonadotropin y'umuntu ya Chorionic):
Gonadotropini y'umuntu ni imisemburo ifitanye isano no gutwita. Ingano iri hejuru ishobora kugaragaza gutwita, ndetse n'indwara nka kanseri y'inkondo y'umura, kanseri y'intanga ngore, n'ibibyimba byo mu mabya.
TNF (Igitera Necrosis ya Tumor):
Igipimo cya tumor necrosis bigira uruhare mu kwica uturemangingo twa tumor, kugenzura ubudahangarwa bw'umubiri, no kubyimba. Ubwiyongere bw'urugero bushobora gufitanye isano n'indwara zandura cyangwa indwara ziterwa n'ubwiyongere bw'umubiri kandi bishobora kugaragaza ibyago byo kurwara tumor.
Igihe cyo kohereza ubutumwa: Nzeri-01-2023


